الشيخ محمد آصف المحسني
381
انوار هدايت (تفسير قرآن كريم) (فارسى)
مىفرمايد : « فَلا تُزَكُّوا أَنْفُسَكُمْ » خود را نذكيه نكنيد ! تذكيه داراى دو معنى است ، يكى اين است كه انسان باطن خود را تذكيه مىكند تا اصلاح شود . مىخواهد صفات بد اخلاقى خود را اصلاح كند ، صفات رذيله خود را به صفات نيك تبديل كند . اين كار بسيار كارى خوبى است ؛ اماّ يك معنى تذكيه ، خود ستايى است ، در اين آيه مباركه ، منظور از تذكيه همين معناى دومى است ، مىفرمايد : « فَلا تُزَكُّوا أَنْفُسَكُمْ » خود ستايى نكنيد ، خود را از بدىها تبرئه نكنيد ؛ زيرا خدا بر همه چيز علم دارد ، او مىداند چه كسى تقوايش بيشتر است . بعضىها بهخاطر اينكه خود را تبرئه نمايند ، در مجالس ازخود تعريف و خود ستايى مىكنند ، ما در جوانى چنين و چنان بوديم ، اكنون كه پير شديم چنين هستيم ، صفتهاى من قابل قدر است ، عفو و گذشت من زياد است ، به مردم كمك زياد مىكنم ، هيچكس به اندازه من صبر و حوصله ندارد ، بعضىها هميشه از اين قبيل حرفها را براى ديگران مىگويند تا آنان او را تحسين كنند . قرآن مجيد ، شديداً از خودستايى منع مىكند ، در چند جاى قرآن اين عمل زشت و ناپسند معرفى مىكند . « فَلا تُزَكُّوا أَنْفُسَكُمْ » هيچگاه خود را تذكيه نكنيد ، خوبىهاى خود را به رخ ديگران نكشيد ! . طبيعت انسانها چنين است ، هركس خود را دوست دارد ، از اينكه خود را دوست دارد ، حتى بدىهايش نيز به نظرش خوب جلوه مىكند ، بدىهاى خود را هرچند بزرگ باشد ، ناچيز و اندك مىشمارد ، در ضمن كارهاى خوب خود را هرچند ناچيز و كوچك باشد ، بزرگ مىشمارد و براى اينكه كار خود را به رخ ديگران بكشد ، خود را تعريف و تمجيد مىكند ، خود را از ديگران بهتر مىداند و دلش همهى مردم او را خوب بگويند .